Intervistë me kryetarin e Lëvizjes për Bashkim, Avni Klinaku

Vetëvendosje për serbët në veri dhe për shqiptarët në Luginë

     Serbët në veri të Kosovës kanë të drejtë të vetëvendosjes, sikur që e kanë edhe shqiptarët në Luginë të Preshevës dhe ata në Maqedoninë Perëndimore, thotë kryetari i LB-së, Avni Klinaku, duke përkrahur propozimin e kongresistit amerikan Dana Rohrbacher, i cilin sipas Klinakut është keqkuptuar qëllimisht në Prishtinë

     Sami Kastrati

     Prishtinë, 3 gusht – Lëvizja për Bashkim publikisht ka mbështetur të hënën deklaratën e kongresistit amerikan, Dana Rohrbacher, duke e konsideruar atë një propozim që është në favor të parimit të vetëvendosjes. Në një intervistë për “Kohën Ditore”, kreu i Lëvizjes për Bashkim, Avni Klinaku, ka thënë se kjo lëvizje mbështet parimin e vetëvendosjes për serbët e veriut të Kosovës dhe madje ata nuk i konsideron as pakicë kombëtare të Kosovës, përkundër që Kushtetuta e Kosovës i definon të tillë. Por, shton Klinaku, parimin e njëjtë të vetëvendosjes duhet ta ushtrojnë edhe shqiptarët e Luginës së Preshevës, ata të Maqedonisë Perëndimore dhe të gjithë popujt e tjerë gjithandej rajonit e më gjerë.
Formimi i kombeve, sipas udhëheqësve të kësaj lëvizjeje, nuk përfundon në shekullin e nëntëmbëdhjetë, por ai është evolues.
Kushtetuta e Kosovës, sipas tyre, është e përkohshme dhe shteti i bërë me Propozimin Gjithëpërfshirës për zgjidhjen e statusit të Kosovës nga ish-presidenti finlandez, Marti Ahtisaari, do të jetë jofunksional. Kryetari i Lëvizjes për Bashkim, Avni Klinaku flet për “Kohën Ditore”.

     KD: Keni mbështetur në parim deklaratën e anëtarit të Dhomës së Përfaqësuesve të Kongresit amerikan, Dana Rohrabacher, që ka dhënë një propozim për “shkëmbim territoresh” në mes Kosovës dhe Serbisë. Ju e keni quajtur këtë më shumë si “parim të vetëvendosjes së kombeve”. A mund të na shpjegoni më shumë këtë?

     Klinaku: Ne e kemi mbështetur dhe e mbështesim një deklaratë apo një ide të tillë, sepse mendojmë se është zgjidhje përfundimtare e çështjes shqiptaro-serbe. Mendoj se anëtari i Dhomës së Përfaqësuesve të Kongresit amerikan ka të drejtë kur thotë se plagët kanë mbetur të pashëruara në Ballkan dhe sigurisht ai me këtë thotë që pavarësia nuk ishte zgjidhje e plotë e kësaj çështjeje, sepse kanë mbetur të pazgjidhur kontesti i Preshevës, Bujanocit e Medvegjës, Leposaviqit, Zubin-Potokut dhe Zveçanit.

     KD: Thoni se e drejta e vetëvendosjes duhet të ekzistojë për serbët në veri të Kosovës, për shqiptarët në Luginën e Preshevës, për ata në Maqedoninë Perëndimore. A mendoni se kjo do të ketë efekt zinxhiror pastaj në Republikën Serbe të Bosnjës, ose konflikte të tjera në botë. Baskët p.sh?

     Klinaku: Mendoj se këto efekte kanë filluar qysh në shekullin XIX. Çështja e vetëvendosjes së kombeve ka filluar herët dhe popujt jo që mësohen sot prej njëri- tjetrit, por ka kohë që mësohen me këtë çështje dhe mendoj që është mirë që mësohen, sepse zgjidhen përfundimisht çështjet dhe vendoset paqja e qëndrueshme, stabiliteti dhe pastaj vjen zhvillimi. Kështu që në atë drejtim ne nuk shohim asgjë të keqe. E keqja më e madhe me këtë deklaratë të Rohrbacher ka qenë që njerëzit po e keqinterpretojnë dhe mendoj që po e keqinterpretojnë qëllimisht. Vërtet Rohrabacher e ka përdorur termin shkëmbim territoresh, mirëpo kur i ka sqaruar parimet mbi të cilat e ka mbështetur këtë deklaratë ai i zbërtheu komponentët e vetëvendosjes së kombeve deri në shkëputje.

     KD: Dëshirojmë të jemi pak më specifik. A e përkrahni ju si Lëvizje për Bashkim të drejtën e vetëvendosjes për serbët në veri dhe natyrisht edhe për shqiptarët në Luginën e Preshevës nëse mund të themi formimin e një mini-shteti në veri ose Luginë të Preshevës?

     Klinaku: Nuk i kisha quajtur mini-shtete dhe nuk e kemi ne atë të drejtë se si do të vendosin ata, por ne mendojmë se atyre u takon e drejta e vetëvendosjes. Serbët në Leposaviq p.sh i kanë të gjitha karakteristikat e një kombi dhe ata mund të vendosin edhe të bëjnë një mini-shtet, por mendoj që ata mund të vendosin në favor të bashkimit me Serbisë dhe mendoj se kanë plotësisht të drejtë në cilindo aspekt që ta marrësh këtë çështje. Kështu duhet të bëjnë edhe shqiptarët e Luginës së Preshevës dhe edhe ata të Maqedonisë Perëndimore.

     KD: Mendoni se nuk jeni vonuar me këtë ide duke pasur parasysh se formimi i kombeve është bërë në shekullin XIX dhe shumë kombe nuk kanë mundur që të bashkojnë territoret e tyre?

     Klinaku: Çështja e formimit të kombeve nuk është proces që përfundon. Ato krijohen vazhdimisht me shkëmbim të kulturave, të gjuhës, formim psikik etj. dhe e drejta e vetëvendosjes nuk konsumohet. Ajo në vazhdimësi është një parim që i zgjidh këto probleme që akoma po e rëndojnë Ballkanin.

     KD: Po, ka shumë kombe që nuk kanë mundur t’i shtrijnë territoret deri aty ku është shtrirë populli?

     Klinaku: Ta sqarojmë së pari këtë. P.sh serbët në Graçanicë edhe pse janë shumicë nuk mund të vetëvendosin, sepse kompaktësia territoriale u mungon dhe po të kishin dashur shteti serb për t’i aneksuar duhet të shkelë nëpër territoret të cilat janë shqiptare. Këtu është çështja pse studiues të ndryshëm, filozofë të ndryshëm nuk i kanë dhënë pakicës të drejtën për vetëvendosje. Po, u takon vetëm aty ku kanë vazhdimësinë territoriale dhe vazhdimësinë ekonomike.

     KD: Ju nuk po i shini serbët në veri të Kosovës si pakicë kombëtare të Kosovës?

     Klinaku: Jo, ata janë pjesë e kombit serb.

     KD: E serbët brenda në Kosovë?

     Klinaku: Ata janë pakica kombëtare. U mungon vazhdimësia territoriale. Nuk mund të shtrijnë pushtet shtetëror, sepse duhet të shkelet sovraniteti i një shteti tjetër, në këtë rast i Kosovës.

     KD: Në bazë të kësaj që po thoni ju edhe Gjeneva paska të drejtë t’i bashkohet Francës?

     Klinaku: Jo, sepse shkel nëpër territore ku janë shumicë të tjetër. Kjo varet edhe prej vullnetit të Gjenevës. Kjo nuk është e detyrueshme. Është vullnet. Vetëvendosja është vullnet i atyre që jetojnë në atë territor dhe ata mund t’i bashkohen Francës nëse i kanë karakteristikat e kombit, që do të thotë vazhdimësinë territoriale, vazhdimësinë ekonomike, formimin shpirtëror dhe psikik.

     KD: Ju vazhdimisht keni kërkuar bashkimin kombëtar të shqiptarëve. Sa mendoni se ka gjasa që kjo të realizohet?

     Klinaku: Mendoj që tani pas shpalljes së pavarësisë kjo është në rend dite. Dhe krejt varet sa ne punojmë dhe përkushtohemi për këtë çështje.

     KD: Po, është kundër me Kushtetutë?

     Klinaku: Është kundër Kushtetutës, por mendoj se Kushtetuta është e përkohshme, sepse Kushtetuta e Kosovës bazuar në Pakon e Ahtisaarit do të krijojë madje një jofunksionalitet dhe me kohë do të shihet se nuk do të funksionojë si shtet, ashtu siç ndodhi me Bosnjën pesëmbëdhjetë vjet pas aplikimit të një zgjidhjeje që u bë në Dejton, thanë se është një shtet jofunksional.

     KD: Thoni se shtete funksionale janë vetëm shtetet etnike e jo ato që bazohen në parimin qytetar, siç është vepruar me Kosovën?

     Klinaku: Jo, në këtë drejtim jemi më fleksibilë, mendoj. Mund të funksionojë edhe shteti mbi parimin qytetar, mirëpo kjo duhet të bëhet mbi bazën e vullnetit të atij populli. Këtu nuk mund të flasim për vullnet kur kemi një imponim nga jashtë.

     Fotolegjenda:
Klinaku: “Serbët në Leposaviq p.sh i kanë të gjitha karakteristikat e një kombi dhe ata mund të vendosin edhe të bëjnë një minishtet, por mendoj që ata mund të vendosin në favor të bashkimit me Serbisë dhe mendoj se kanë plotësisht të drejtë në cilindo aspekt që ta marrësh këtë çështje. Kështu duhet të bëjnë edhe shqiptarët e Luginës së Preshevës dhe ata të Maqedonisë Perëndimore”

Koha Ditore
4.8.2009